Verslagen van de dialogen
Van elke dialoog die we doen maken we een verslag. Deze zijn anoniem en openbaar. Ze bevatten de ruwe versie van de wijsheid die we zoeken voor Castricum.
Lees hier de dialogen terug die we gedaan hebben.
Wat is intuïtie?
Dialoog: Wat is intuïtie? Samenvatting De dialoog onderzoekt de vraag wat is intuïtie? langs de vooronderstelling dat intuïtie bestaat en de subvraag waar intuïtie op gebaseerd is. Snel ontstaat overeenstemming dat intuïtie bestaat: een gevoel dat in een ontmoeting opkomt en vaak — maar niet altijd — blijkt te kloppen. Daarmee dient zich meteen de noodzaak aan dat gevoel te blijven bevragen. Intuïtie blijkt geworteld in ervaring en onbewuste oordelen, gekleurd door emoties en door basisbehoeften uit de vroege jeugd, en mogelijk mede gevoed door een externe bron — een energie of eenheidsbewustzijn dat mensen verbindt, al keert die bron uiteindelijk terug in de eigen ervaring. Een spanning komt naar voren tussen intuïtie als flitsende, directe impuls en intuïtie als vrucht van reflectie en rust. Die spanning lost op in het beeld dat intuïtie het moment is waarop gehandeld wordt — vergelijkbaar met de dans die voortkomt uit jarenlange training — terwijl ervaring, reflectie en meditatie het vermogen vormen om die intuïtie helderder en beter te gebruiken. De dialoog eindigt bij het inzicht dat er niet één intuïtie is maar vele, die zich in verschillende richtingen ontwikkelen en zelfs collectief — door een gemeenschap, bijvoorbeeld in een raadszaal — opgebouwd kunnen worden.
Hoe houden we controle over onszelf, zodat we niet meegesleurd worden door de media?
Dialoog: Hoe houden we controle over onszelf, zodat we niet meegesleurd worden door de media? Samenvatting De dialoog onderzoekt de vraag hoe een mens grip op zichzelf houdt zonder meegesleurd te worden door de media. Aan de hand van een casus — een willekeurig aangezette televisie die een onaangename, agressieve uitzending toonde — en de vooronderstellingen we hebben controle, als je controle houdt word je niet meegesleurd en de media is onbetrouwbaar tekent zich een verschuiving af. Controle blijkt minder een kwestie van de buitenwereld beheersen dan van kiezen wat je toelaat en hoe je je ertoe verhoudt: emotioneel (de tv uitzetten) of cognitief (je verdiepen in wat er werkelijk gebeurt). Gaandeweg wordt zichtbaar dat meegesleurd worden niet altijd slecht is, dat invloed en betrokkenheid in balans gehouden willen worden, en dat betrouwbaarheid van media samenhangt met de vraag of nieuws bevestigt wat al geloofd wordt of juist confronteert met wat schuurt.
Is het verstandig de seizoenen los te laten?
Dialoog: Is het verstandig de seizoenen los te laten? Samenvatting De seizoenen kunnen niet werkelijk worden losgelaten: de mens is zelf natuur en draagt de cycli in zich. Wat als loslaten verschijnt — comfort, technologie, het hele jaar dezelfde producten — is een poging die haar eigen doel ondermijnt. Door de natuur te willen beheersen wordt het klimaat zo verstoord dat de seizoenen juist verder ontwrichten. Zowel verstandelijk als gevoelsmatig luidt de conclusie dat het onverstandig is de seizoenen los te laten zoals nu gebeurt. Een deel van het loslaten blijft verstandig waar het levensbedreigend zou zijn om vast te houden (wintersterfte). Maar zodra het loslaten louter comfort dient, slaat het door in verlies van verbinding — met de aarde, met elkaar, met onszelf. De vraag zelf is tijdsgebonden: dat loslaten überhaupt een keuze is, hoort bij deze tijd en plaats.
Wanneer hou je van iemand?
Dialoog: Wanneer hou je van iemand? Samenvatting De dialoog onderzocht de vraag wanneer hou je van iemand? en kwam uit op een aantal voorzichtige conclusies. Houden-van bestaat — niet als iets tastbaars dat ruimte inneemt, maar wel zichtbaar in zijn effecten, vergelijkbaar met onzichtbare objecten in de ruimte die je alleen kent door de rimpels die ze veroorzaken. Het verschil tussen “van iemand houden” en “houden-van” als levenshouding bleek bij nadere beschouwing minder scherp: dezelfde grondhouding kan zich op één persoon of op iets veel groters (een bos, het leven zelf) richten. Houden-van lijkt universeel — het komt in alle culturen voor — maar de gedragsvormen die eraan worden gekoppeld, zijn cultureel bepaald en steunen op afspraken. Een belangrijk spanningsveld dat in het laatste deel naar voren kwam, is de verhouding tussen houden-van en angst: angst voor verlies kan samengaan met liefde en is mogelijk zelfs de prijs ervan, terwijl angst voor de geliefde zelf — of een machtsrelatie tussen beiden — het houden-van juist uitsluit. Het beeld dat aan het eind opdook: houden-van proberen te vatten is als een regenboog in een jampotje vangen — iets te groots om volledig in woorden te krijgen, hooguit te benaderen.
Toespraak bij aanbieding bundel aan de nieuwe gemeenteraad
Bekijk de aangeboden bundel (pdf)
Beste burgemeester, voorzitter, raadsleden en aanwezige bewoners. Dank voor de eer om de nieuwe raad als eerste te mogen toespreken. Mijn naam is Douwe Schmidt en ik zit hier namens bewoners-initiatief “Dialoog Weet Raad”.
We staan aan het begin van een nieuwe raadsperiode. En voor alles wil ik mijn dank en bewondering uitspreken dat u zich, in sommige gevallen weer, voor vier jaar gecommitteerd heeft aan deze belangrijke taak. Hopelijk bent u vol van idealisme, enthousiasme en ideeën. En zult u zich gaan inzetten voor alle dorpskernen in onze gemeente om het leven hier nog beter te maken.
Waarom kost het zoveel moeite om aan verandering te wennen?
Verslag Socratische Dialoog — Weerstand tegen verandering Samenvatting Tijdens een Socratische dialoog onderzocht een kleine groep de vraag Waarom kost het zoveel moeite om aan verandering te wennen? De dialoog bracht aan het licht dat weerstand tegen verandering voortkomt uit identificatie: mensen beschouwen hun gedachten als onderdeel van hun identiteit, waardoor het bevragen ervan aanvoelt als een persoonlijke aanval. Gestolde gedachten — overtuigingen die zo vanzelfsprekend zijn geworden dat ze niet meer worden bevraagd — vormen een beschermende laag die moeilijk van buitenaf te doorbreken is. Directe zintuiglijke ervaringen die conflicteren met die gestolde gedachten blijken het krachtigste middel om ze te doen smelten. Bovendien is het loslaten van gestolde gedachten een vaardigheid die geoefend kan worden: wie terugkijkend merkt hoe vaak de eigen verwachtingen niet klopten, ontwikkelt langzaam een grotere openheid voor andere werkelijkheden.
In hoeverre moet ik mensen respecteren, ook als ze respectloos met mij omgaan?
Dialoog: In hoeverre moet ik mensen respecteren, ook als ze respectloos met mij omgaan? Socratisch Design dialoog — Castricum, 6 maart 2026
Samenvatting In deze dialoog werd de vraag onderzocht in hoeverre je mensen moet respecteren, ook als zij respectloos met je omgaan. Via het onderzoeken van vooronderstellingen kwam de groep tot het inzicht dat respect een gelaagd en schaalbaar begrip is, dat zowel door het individu als door de gemeenschap wordt bepaald. Er werd een belangrijk onderscheid gemaakt tussen de emotionele, persoonlijke reactie op respectloosheid en de handhaving van gemeenschappelijke normen. Het bewust loslaten van de emotionele reactie kan helend zijn, maar ontslaat niemand van de verantwoordelijkheid om normoverschrijdend gedrag te benoemen. De eigen opvoeding en levenservaringen kleuren mede wat als respectvol of respectloos wordt ervaren, en de context — een-op-een of in het openbaar — beïnvloedt hoe respect wordt beleefd en uitgedragen.
Hoe ga je om met weerstand?
Dialoog: Hoe ga je om met weerstand? Innovatieve Democratie sessie — Castricum
Samenvatting In deze socratische dialoog onderzochten deelnemers de vraag “Hoe ga je om met weerstand?” aan de hand van definities, vooronderstellingen en persoonlijke casussen. De centrale conclusie is dat weerstand op zichzelf niet negatief is: wanneer weerstand wordt gezien als tegenspraak — een uiting van een ander perspectief — kan het juist bijdragen aan verdieping, reflectie en verbinding. Weerstand wordt pas problematisch wanneer het gekoppeld raakt aan macht, waardoor het gesprek wordt platgeslagen en de mogelijkheid tot dialoog verdwijnt. De dialoog eindigde met de onopgeloste maar rijke vraag waar de bron van die macht ligt en hoe men zich kan verhouden tot weerstand die niet voortkomt uit betrokkenheid, maar uit machtsuitoefening.
Hoe komen mensen aan hun drijfveren?
Dialoog: Hoe komen mensen aan hun drijfveren? Socratisch Design dialoog — Castricum, 6 februari 2026
Samenvatting In deze dialoog werd onderzocht hoe mensen aan hun drijfveren komen. Via het onderzoeken van vooronderstellingen in de vraag kwam de groep tot het inzicht dat drijfveren uit meerdere bronnen kunnen voortkomen — waaronder overlevingsdrang, liefde en angst — en dat deze bronnen zowel naast elkaar kunnen bestaan als met elkaar verweven kunnen zijn. Een belangrijk inzicht was dat drijfveren niet alleen positief van aard hoeven te zijn, maar ook kunnen voortkomen uit angst of onbewuste behoeften. Het bewust worden van de bron achter een drijfveer — is het liefde of is het angst? — kan ertoe leiden dat iemand keuzes in het leven wil herzien, of juist met meer begrip doorgaat op de ingeslagen weg. Die bewustwording zelf werd al als waardevol ervaren.
Wat is goede tijdsbesteding?
Verslag Socratische Dialoog Datum: 23 januari 2026
Locatie: Raadzaal, Castricum
Methode: Socratische Dialoog (zandlopermodel)
Inleiding Deze bijeenkomst was onderdeel van een reeks socratische dialogen georganiseerd door Dialoog Weet Raad. De verzamelde wijsheid uit deze dialogen zal worden gepresenteerd aan de nieuwe gemeenteraad na de verkiezingen. Op 14 maart vindt een bijeenkomst plaats waar alle deelnemers de verzamelde inzichten vertalen naar concrete gedragingen en gewoontes voor het goede leven in Castricum.