Beste burgemeester, voorzitter, raadsleden en aanwezige bewoners.
Dank voor de eer om de nieuwe raad als eerste te mogen toespreken. Mijn naam is Douwe Schmidt en ik zit hier namens bewoners-initiatief “Dialoog Weet Raad”.
We staan aan het begin van een nieuwe raadsperiode. En voor alles wil ik mijn dank en bewondering uitspreken dat u zich, in sommige gevallen weer, voor vier jaar gecommitteerd heeft aan deze belangrijke taak. Hopelijk bent u vol van idealisme, enthousiasme en ideeën. En zult u zich gaan inzetten voor alle dorpskernen in onze gemeente om het leven hier nog beter te maken.
Met Dialoog Weet Raad willen wij niks anders dan dat: een goed leven. Voor onszelf, en voor de generaties die na ons gaan komen.
Maar we zien ons geconfronteerd met grote crisissen die dat in de weg staan; inkomensongelijkheid neemt toe, de wooncrisis, energiecrisis, onzekerheid over de internationale rechtsorde. En natuurlijk de gigantische ramp die zich in slow motion voltrekt van klimaatverandering en vergiftiging van onze leefomgeving door chemische stoffen als PFAS, plastics en bestrijdingsmiddelen. De opgaven waar we als samenleving voor staan zijn enorm. En de toename in wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg is wellicht indicatief dat niet iedereen meer durft te hopen op een goede afloop.
Bij Dialoog weet raad zijn we ervan overtuigd dat het fundamentele probleem waardoor het steeds maar niet lukt om deze problemen op te lossen ons eigen denken over die problemen is.
Laat me dat toelichten:
We proberen met denken problemen op te lossen, zoals de klimaatcrisis, inkomenscrisis en de woningcrisis. We denken dat we door denken een oplossing zullen vinden. Maar dat is een zinloze weg: het denken zelf heeft immers deze problemen veroorzaakt. We denken dat we met denken de werkelijkheid kunnen begrijpen en oplossingen voor de problemen kunnen bedenken. Maar we gaan er volledig aan voorbij dat het denken zelf deze werkelijkheid gemaakt heeft.
Ons denken maakt de werkelijkheid en zegt vervolgens dat het het niet gedaan heeft. De, vaak tragische, werkelijkheid is het gevolg van ons denken. En als je daar iets aan wilt veranderen, zal je moeten beginnen met het denken zélf te onderzoeken. Klinkt abstract. Dat is het ook.
Ik geef u een voorbeeld. U ziet hier een tulp. Daar kunnen we het over eens zijn, toch? We herkennen haar aan haar mooie ronde vorm en het steeltje.
Maar waarom staat deze tulp hier? De tulp doet nu dienst als voorbeeld in een verhaal. Eerder was het handelswaar bij de bloemist. Daarvoor was het de vrucht van hard werken van een boer. De tulp staat symbool voor huiselijkheid, de kalkgronden rond onze dorpen, de Hortus Bulborum. En het staat voor strijd rond de Zanderij, en voor zorgen over bestrijdingsmiddelen. De tulp, een puur Hollands symbool volgens velen, is een Turkse bloem die aan de basis stond van de eerste kapitalistische bubbels. Met andere woorden: een tulp is nooit gewoon een tulp. De tulp is een complex verhaal van tegenstrijdige belangen, geschiedenissen en persoonlijke anekdotes. Wat een tulp is hangt af van wie er aan het woord is. Wie er denkt.
En dat geldt voor alles om u heen. Elke rotonde, school, vergadering, beleidsbesluit; het zijn de verhalen die wij denken over de werkelijkheid die onze werkelijkheid maken. Is er openbaar vervoer om zo snel mogelijk van A naar B te komen, of een plek voor ontmoeting? Sta ik in een file, of ben ik een file? Staat de natuur ten dienste aan de mens, of is de natuur één met de mens? Heb ik een lichaam, of ben ik een lichaam? Is de Vrijmibo het hoogtepunt van je week, of een verplicht nummertje? Zonder iemands verhaal te kennen weet je niet waarom diegene vindt wat die vindt. Zonder je eigen verhaal te kennen weet je niet waarom je denkt wat je denkt.
Maar uw verhaal, gedachtes en aannames over vervoer, openbare ruimte, goed bestuur, het goede leven en de mens maken de wereld van de bewoners van deze gemeente. In uw besluiten die het leven bepalen van zoveel duizenden, zit uw eigen verhaal. Kent u dat verhaal?
Uw eigen ervaring. Uw eigen verhaal, uw cultuur, opvoeding en achtergrond zit in alle besluiten die u de komende vier jaar voor alle bewoners gaat nemen. Daarom is het zo belangrijk om die te onderzoeken. Ook in schijnbaar droog debat over nokhoogten en bouwbesluiten gaat het over onze verhalen hoe we willen wonen. Wat een gezin is; wat we delen, wat privé is en of we wonen als recht of verdienste zien. Weet u wat uw vooronderstellingen en aannames zijn als u praat over de nokhoogtes?
Als we niet het eigen denken onderzoeken en niet weten waarom we doen wat we doen zijn we medeschuldig aan de volgende crisis. Het denken dat de huidige problemen heeft veroorzaakt, is niet het denken dat deze problemen kan oplossen.
Met Dialoog weet raad hebben we een methode en filosofie om het eigen denken te onderzoeken. Bestuur en samenleving. Samen bepalen welke verhalen er toe doen. Castricum kan hiermee eerste dorp van Nederland worden waar we ons bewust zijn van onze vooronderstellingen. Waarbij we actief onderzoek doen naar het denken dat de basis is van onze werkelijkheid en waar de politiek de wijsheid uit de samenleving gebruikt om beleid te maken dat een goed leven in het dorp voor nu en toekomende generaties mogelijk maakt.
Ik wil hierbij graag de vrucht van de eerste dialogen aanbieden aan de burgemeester. In het volste vertrouwen dat ook hij er op toe zal zien dat de waarden van bewoners worden meegenomen in besluitvorming. Dat we deze vier jaar kunnen werken aan een waardevolle gemeente. Een gemeente waarbij belangrijke besluiten voor de toekomst niet in debat, maar in dialoog met burgers kunnen worden genomen en waarbij we en passent ook nog even de kloof tussen burger en overheid dichten.
Beste burgemeester. Volgens Spinoza leidt Angst tot dictatuur en hoop tot democratie. Dus vol hoop bied ik u hierbij het eerste exemplaar namens tientallen inwoners aan.